Lęk przed nurkowaniem — „boję się nurkować” i co z tym zrobić

Lęk przed nurkowaniem jest normalny i bardzo częsty — a w większości przypadków da się go oswoić, jeśli uczysz się płytko, wolno i z instruktorem, który pozwala Ci decydować o tempie. Jeśli myślisz „chciałbym/chciałabym, ale boję się nurkować”, to jesteś dokładnie osobą, z którą najczęściej pracuję. Nie obiecuję, że strach zniknie w pięć minut. Obiecuję, że nie będziemy go ignorować ani się z nim siłować.

Ten tekst jest o tym, czego dokładnie ludzie się boją i jak to wygląda u mnie w praktyce. Samą metodę oswajania wody etap po etapie opisałem osobno: oswój wodę krok po kroku.

Czego najczęściej boimy się pod wodą?

Kiedy dopytuję, co dokładnie budzi niepokój, prawie zawsze wraca jedna z czterech rzeczy:

• Oddech — „a jeśli zabraknie mi powietrza?”. Oddychanie przez automat jest na początku dziwne: słychać je, czuć lekki opór, a odruch podpowiada, żeby wstrzymać powietrze.
• Maska — zakrywa nos, ogranicza pole widzenia i sprawia, że nie możesz oddychać nosem. Dla wielu osób to właśnie ona, a nie woda, jest najtrudniejsza.
• Głębia — myśl o metrach wody nad głową i o tym, że nie da się „po prostu wstać”.
• Uczucie zamknięcia — pianka ciasno przylega, sprzęt waży, wokół jest woda. Część osób opisuje to jako coś bliskiego klaustrofobii.

Wszystkie te reakcje są logiczne. Twój mózg widzi nową, nieznaną sytuację i robi to, do czego służy: ostrzega. Moim zadaniem nie jest przekonywanie Cię, że nie masz się czego bać, tylko pokazanie — krok po kroku — że każda z tych rzeczy jest pod kontrolą.

Jak pracuję z osobami, które boją się nurkować

Pracuję jeden na jeden albo we dwoje, więc cała moja uwaga jest na Tobie. To pozwala zauważyć napięcie, zanim urośnie, i zareagować od razu. W praktyce opieram się na kilku zasadach:

• Płytko — zaczynamy tam, gdzie masz grunt pod nogami i w sekundę możesz wstać. Najpierw oddech z twarzą w wodzie, potem kilka centymetrów pod powierzchnią.
• Wolno — nie ma planu, który „trzeba” zrealizować. Jeśli dziś zostajemy na płyciźnie, to też jest dobre nurkowanie.
• Kontrola po Twojej stronie — to Ty decydujesz, czy schodzimy niżej. Pytam, nie poganiam.
• Jasny znak „w górę” — zanim wejdziemy do wody, umawiamy się na znak, który oznacza: wracamy na powierzchnię. Gdy go pokażesz, spokojnie wynurzamy się razem — bez dyskusji, bez oceniania i bez tłumaczenia się.

Ten ostatni punkt jest dla wielu osób przełomowy. Świadomość, że wyjście jest zawsze dostępne i nikt nie będzie Cię namawiał „jeszcze tylko chwilę”, sama w sobie obniża napięcie. Paradoksalnie, ludzie, którzy wiedzą, że mogą przerwać, rzadko to robią.

Strach przed brakiem powietrza i maską — co pomaga

Przy oddechu najważniejsze jest jedno: spokojny, długi wydech. To on rozluźnia ciało i uspokaja głowę. Na płyciźnie ćwiczymy go tak długo, aż oddychanie z automatu stanie się nudne — i to jest dokładnie ten moment, na który czekamy. Pokazuję też, jak sprawdzić ilość powietrza w butli i że mam przy sobie zapasowe źródło powietrza, z którego możesz skorzystać.

Z maską pracujemy podobnie. Najpierw zakładasz ją na powierzchni i oddychasz ustami przez automat, z głową nad wodą. Potem twarz w wodzie. Dopiero gdy to jest wygodne, uczysz się wpuścić odrobinę wody do maski i ją usunąć — na stojąco, z gruntem pod nogami. Ta jedna umiejętność zwykle zdejmuje z ramion ogromny ciężar, bo przestajesz bać się, że „coś się stanie z maską”.

Nie musisz być odważny/a. Wystarczy, że zrobisz jeden spokojny wydech — a potem następny.

Nurkowanie a klaustrofobia — czy to możliwe?

Tu chcę być ostrożny i uczciwy. Wiele osób mówi o sobie „mam klaustrofobię”, mając na myśli dyskomfort w ciasnych miejscach albo w masce. Taki dyskomfort często słabnie, gdy oswajasz sprzęt powoli i wiesz, że w każdej chwili możesz wrócić na powierzchnię. Pod wodą na Koparkach nie ma sufitu nad głową — nad Tobą jest otwarta woda i światło. Do tunelu czy wnętrza wraku nikt Cię nie zabiera na początku; to tematy na dużo później i tylko jeśli sam/a zechcesz.

Jednocześnie nie jestem terapeutą i nie obiecuję, że nurkowanie „wyleczy” lęk. Jeśli masz rozpoznane zaburzenia lękowe, zdarzają Ci się ataki paniki albo Twój strach jest bardzo silny, zanim zaczniesz nurkować, porozmawiaj ze specjalistą — psychologiem lub lekarzem. O tym, czy możesz nurkować, decyduje lekarz, najlepiej znający medycynę nurkową. Powiedz mi też o tym przed zapisem — nie po to, żeby Cię oceniać, tylko żebyśmy dobrali tempo i zasady, które dadzą Ci bezpieczeństwo.

Pierwszy krok: nurkowanie próbne bez presji

Najlepszy sposób, żeby sprawdzić, jak Twój lęk zachowuje się w wodzie, to spróbować — w warunkach, które nie pozwalają mu urosnąć. Nurkowanie próbne w Jaworznie trwa około dwóch godzin, większość czasu na początku spędzamy na płyciźnie, a schodzimy maksymalnie do 12 m — albo wcale, jeśli tak zdecydujesz. Jeśli chcesz wiedzieć dokładnie, co Cię czeka, przeczytaj jak wygląda nurkowanie próbne minuta po minucie.

Gdy poczujesz, że chcesz iść dalej, w tym samym spokojnym trybie robimy kurs OWD. Całą ścieżkę opisuję w przewodniku kurs nurkowania na Śląsku.

Boisz się, ale coś Cię ciągnie pod wodę? Napisz albo zadzwoń i po prostu powiedz, czego się obawiasz. Porozmawiamy spokojnie, bez oceniania i bez zobowiązań — a pierwszy oddech pod wodą zrobisz dopiero wtedy, gdy będziesz gotowy/a.