Jak oddychać pod wodą? Oddychanie z automatu krok po kroku

Pod wodą oddychasz ustami z automatu oddechowego: spokojnie, głęboko i bez przerw — wolny wdech, pełny, długi wydech i nigdy nie wstrzymujesz oddechu. To cała zasada. Automat sam podaje powietrze, gdy wciągasz je ustami, więc nie musisz niczego naciskać ani „dawkować”. Reszta to kwestia przyzwyczajenia, które zwykle przychodzi już w pierwszych minutach w płytkiej wodzie.

Jak działa oddychanie z automatu

Automat oddechowy obniża wysokie ciśnienie powietrza z butli do takiego, jakim możesz swobodnie oddychać na danej głębokości. Bierzesz ustnik w usta, zaciskasz lekko wargi i delikatnie trzymasz go zębami. Kiedy robisz wdech, automat otwiera się i daje powietrze. Kiedy robisz wydech, powietrze wychodzi bąbelkami z boku automatu. Nie ma tu żadnej sztuczki — oddychasz jak przez rurkę, tylko spokojniej.

Pierwsze wrażenie bywa nietypowe: słyszysz własny oddech i bąbelki, a powietrze jest suche i trochę chłodne. Po kilku oddechach mózg uznaje to za normalne.

Spokojny, głęboki, ciągły oddech — technika

• Wolny, pełny wdech — nabierasz powietrze spokojnie, nie gwałtownie. Automat i tak poda tyle, ile potrzebujesz.
• Długi wydech — wydech jest co najmniej tak długi jak wdech, najlepiej dłuższy. To on uspokaja ciało i wypłukuje dwutlenek węgla.
• Bez przerw — oddech płynie w rytmie: wdech, wydech, wdech. Bez zatrzymywania „żeby oszczędzać”.
• Rozluźnione ramiona i szczęka — ustnik trzymasz delikatnie. Zaciśnięte zęby męczą i podnoszą napięcie w całym ciele.
• Ruchy wolne — im spokojniej płyniesz, tym spokojniej oddychasz. Szybkie ruchy rękami podkręcają oddech.

Pod wodą wszystko zaczyna się od oddechu. Spokojny oddech to spokojna głowa — i odwrotnie.

Dlaczego nigdy nie wstrzymuje się oddechu

To najważniejsza zasada nurkowania. Pod wodą oddychasz powietrzem pod ciśnieniem otoczenia. Gdy się wynurzasz, ciśnienie maleje, a powietrze w płucach się rozpręża. Jeśli w tym czasie wstrzymasz oddech, rozprężające się powietrze nie ma ujścia — a to może uszkodzić płuca. Dlatego w nurkowaniu z butlą obowiązuje prosta reguła: oddychasz cały czas, a gdy z jakiegoś powodu nie masz automatu w ustach (np. ćwiczymy jego wyjmowanie), wypuszczasz powoli małe bąbelki.

Nie musisz znać fizyki, żeby być bezpiecznym/ą. Wystarczy nawyk: ciągły oddech. Na pierwszych zajęciach powtarzam go tyle razy, aż stanie się automatyczny. Szczegóły medyczne zostawiam lekarzowi — jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do płuc czy oddychania, decyduje lekarz, najlepiej znający medycynę nurkową.

Oddech a pływalność i zużycie powietrza

Płuca działają jak mały balon. Głęboki wdech lekko Cię unosi, pełny wydech lekko opuszcza. Doświadczeni nurkowie wykorzystują to do drobnych korekt głębokości — zamiast co chwilę dopompowywać jacket, po prostu oddychają odrobinę inaczej. Uczysz się tego już na kursie OWD, a dopracowujesz na kursie perfekcyjnej pływalności.

Oddech decyduje też o tym, jak długo starczy Ci powietrza. Szybki, płytki oddech zużywa go dużo więcej niż wolny i głęboki. Na zużycie wpływają też zimno, stres, wysiłek i głębokość. Jak liczyć powietrze i kiedy wracać, opisałem w artykule ile powietrza jest w butli. U początkujących zużycie jest zwykle wyższe — i to normalne. Spada samo, gdy znika napięcie.

Ustami czy nosem? Oddychanie w masce

W klasycznej masce nos jest zamknięty w masce, a oddychasz wyłącznie ustami — z automatu. Nos przydaje się do dwóch rzeczy: wydmuchujesz przez niego lekko powietrze do maski, gdy ją uciska podczas schodzenia, i używasz go przy oczyszczaniu maski z wody. Jeśli przyzwyczajenie do oddychania nosem jest silne, poćwicz na sucho: załóż maskę i oddychaj kilka minut przez ustnik albo rurkę. Na powierzchni brzmi to banalnie, a bardzo pomaga.

Wyjątkiem jest maska pełnotwarzowa, w której możesz oddychać nosem — ale to sprzęt dla osób po kursie OWD.

Pierwsze oddechy w płytkiej wodzie

Na nurkowaniu próbnym nie zaczynamy od schodzenia. Najpierw stoisz w płytkiej wodzie, robisz kilka oddechów z automatu z twarzą nad powierzchnią, potem z twarzą zanurzoną. Dopiero gdy oddech jest spokojny i równy, klękamy albo kładziemy się płasko na płyciźnie. Głębiej idziemy wtedy, gdy Ty dajesz znak, że jest OK. Na tym etapie nic nie musi się udać „za pierwszym razem” — możesz w każdej chwili podnieść głowę nad wodę.

Oddech a lęk pod wodą

Stres i oddech nakręcają się nawzajem: niepokój przyspiesza oddech, a szybki oddech daje uczucie, że „brakuje powietrza” — choć butla jest pełna. Dobra wiadomość: to działa też w drugą stronę. Kiedy świadomie wydłużasz wydech, ciało dostaje sygnał, że jest bezpiecznie. Moja prosta metoda, gdy czujesz napięcie: stop, złap się mnie, zrób trzy wolne, długie wydechy i dopiero wtedy decydujemy, co dalej. O pracy z lękiem więcej piszę w artykule lęk przed nurkowaniem.

Chcesz poczuć pierwszy oddech pod wodą spokojnie, bez pośpiechu i z instruktorem tuż obok? Napisz albo zadzwoń — umówimy nurkowanie próbne na Koparkach w Jaworznie, jeden na jeden.