Kurs nitrox — nurkowanie na nitroksie bez tajemnic: dłużej, spokojniej, świadomie

Kurs nitrox to jedna z najbardziej praktycznych specjalizacji, jakie możesz zrobić po kursie podstawowym. Nurkowanie na nitroksie, czyli na powietrzu wzbogaconym w tlen, pozwala zwykle zostać dłużej na tej samej głębokości bez wchodzenia w dekompresję. W wielu bazach nurkowych na świecie nitrox jest dziś standardem, a karta nitroksowa bywa wymagana, żeby w ogóle dostać taką butlę. Wyjaśniam, czym jest nitrox, jak wygląda kurs u mnie i czego się na nim nauczysz.

Czym jest nitrox i co daje nurkowanie na nitroksie

Zwykłe powietrze to w przybliżeniu 21% tlenu i 79% azotu. Nitrox (EAN, Enriched Air Nitrox) to mieszanka z większym udziałem tlenu, a więc mniejszym udziałem azotu. Popularne mieszanki to na przykład EAN32 czy EAN36 — liczba oznacza procent tlenu. Mniej azotu w gazie oddechowym oznacza, że Twoje ciało wchłania go wolniej, a to przekłada się na dłuższe limity bezdekompresyjne.

Najkrócej: nitrox to „dłużej”, a nie „głębiej”. Wręcz przeciwnie — im więcej tlenu w mieszance, tym płytsza jest maksymalna głębokość, na której wolno z niej korzystać. Tlen pod zbyt dużym ciśnieniem parcjalnym staje się toksyczny, dlatego każdą mieszankę trzeba dobrać do planowanej głębokości.

Nitrox nie robi z nikogo lepszego nurka. Robi za to lepszy plan — jeśli wiesz, jak go policzyć.

Czego się nauczysz na kursie nitrox

• Ciśnienie parcjalne tlenu — skąd się bierze i dlaczego to ono, a nie sama głębokość, wyznacza granice bezpieczeństwa.
• MOD, czyli maksymalna głębokość operacyjna — jak ją policzyć dla danej mieszanki i dlaczego jest twardym limitem, a nie sugestią.
• Toksyczność tlenowa — jakie są jej rodzaje, jak kontrolować ekspozycję tlenową w czasie nurkowania i w ciągu kolejnych dni.
• Analiza gazu — samodzielnie sprawdzasz zawartość tlenu w butli analizatorem i opisujesz butlę. Nikt nie nurkuje na nitroksie „na słowo”.
• Ustawienie komputera nurkowego na nitrox i planowanie nurkowania z uwzględnieniem mieszanki.
• Dobór mieszanki do celu — jak wybrać nitrox, który daje najwięcej korzyści na planowanej głębokości.

Kurs obejmuje mieszanki nitroksowe do 40% tlenu. To w zupełności wystarcza do typowego nurkowania rekreacyjnego. Jeśli kiedyś zainteresuje Cię, jak takie mieszanki powstają w praktyce i dlaczego samo ciśnienie na manometrze nie mówi całej prawdy, przeczytaj mój techniczny tekst o mieszaniu gazów metodą parcjalną. Na kursie nie jest potrzebny, ale świetnie pokazuje, dlaczego analiza gazu przed nurkowaniem jest obowiązkowa.

Wymagania i dla kogo jest kurs nitrox

Według standardu IDF kurs nitrox możesz zrobić od 15 lat, mając ukończony kurs OWD. Jeśli dopiero zaczynasz, zobacz, jak wygląda kurs OWD — nitrox to naturalny następny krok zaraz po nim. Specjalizacja przydaje się każdemu, kto robi kilka nurkowań dziennie (na przykład na wyjazdach), lubi spokojnie zwiedzać bez ciągłego zerkania na limit czasu albo myśli o dalszym rozwoju. Nitrox jest jednym z kursów wymaganych przed stopniem Divemaster.

Warto też wiedzieć, że kurs AOWD wymaga wcześniejszego ukończenia trzech specjalizacji. Nitrox jest jedną z tych, które najczęściej się przydają, więc to dobry wybór na start tej ścieżki.

Ile trwa kurs nitrox

Standard IDF przewiduje minimum 2 nurkowania (łącznie co najmniej 50 minut pod wodą). Najwięcej pracy jest w teorii: obliczenia, analiza gazu, planowanie. Zwykle część praktyczną da się zamknąć w jednym dniu, ale nie obiecuję sztywnego terminu — wolę, żebyś na koniec naprawdę rozumiał/a, co liczysz, niż żebyś przepisał/a wynik z tabelki. Teorię możemy przerobić wcześniej, w wolnej chwili, tak żeby dzień nad wodą był spokojny.

Gdzie odbywa się kurs

Nurkowania kursowe robię w zalanym kamieniołomie Koparki w Jaworznie — około 40 minut od Katowic, blisko Sosnowca, Mysłowic, Chrzanowa i Krakowa. Koparki dobrze nadają się do nauki nitroksu: najgłębszy punkt, Rząpie, to około 18 metrów, a po drodze masz koparkę górniczą, tunel, forda, ciężarówkę i wrak „Wilhelm”. Możesz od razu sprawdzić w praktyce, jak nitrox wpływa na Twoje limity czasu przy zwiedzaniu obiektów na kilkunastu metrach.

Pracuję jeden na jeden albo z dwójką osób, po polsku lub po angielsku. Szkolę według standardu IDF, zgodnie z normami ISO 24801 — certyfikat ma numer, jest weryfikowalny i ważny bezterminowo. Całą ścieżkę kursów, od pierwszego nurkowania po specjalizacje, opisuję w przewodniku kurs nurkowania na Śląsku.

Najczęstsze mity o nitroksie

• „Nitrox jest do nurkowania głębokiego.” Nie — im więcej tlenu, tym płycej wolno zejść. Nitrox wydłuża czas, nie głębokość.
• „Na nitroksie nie ma ryzyka choroby dekompresyjnej.” Ryzyko jest mniejsze przy tym samym profilu, ale nie znika. Nadal obowiązują limity, prędkość wynurzania i przystanek bezpieczeństwa.
• „Nitrox chroni przed narkozą.” Nie licz na to. Planuj tak, jakby narkoza była taka sama jak na powietrzu.
• „To skomplikowane.” Wymaga uwagi i kilku prostych obliczeń, ale po kursie staje się rutyną — tak jak sprawdzenie sprzętu przed wejściem do wody.

Jeśli chcesz nurkować dłużej i świadomiej — albo po prostu chcesz zrozumieć, co oznacza naklejka „EAN” na butli — napisz lub zadzwoń. Porozmawiamy o Twoim doświadczeniu i ustalimy termin, który pasuje Tobie. Cenę ustalam indywidualnie po krótkiej rozmowie.