Nurkowanie podlodowe — na czym polega nurkowanie pod lodem i jak się do niego przygotować

Nurkowanie podlodowe to nurkowanie pod zamarzniętą powierzchnią jeziora lub zbiornika, z wejściem i wyjściem przez wycięty w lodzie otwór — przerębel. Nad głową nie masz otwartej wody, tylko lód, więc nie możesz w dowolnym momencie wynurzyć się prosto w górę. Dlatego nurkowanie pod lodem wymaga specjalnego szkolenia, liny łączącej nurka z powierzchnią, zespołu asekuracyjnego i sprzętu przygotowanego do bardzo zimnej wody. Od razu uczciwie: nie prowadzę nurkowań ani kursów podlodowych. Mogę za to pomóc Ci zbudować fundamenty, od których warto zacząć.

Na czym polega nurkowanie pod lodem?

Przed nurkowaniem zespół wycina w lodzie przerębel i przygotowuje stanowisko na powierzchni. Nurek schodzi pod wodę przypięty do liny, której drugi koniec trzyma osoba na lodzie. Lina to jego droga powrotu — pod lodem otwór, przez który wszedłeś/weszłaś, jest jedynym wyjściem, a z kilku metrów odległości może być trudny do odnalezienia. Nurkowania są zwykle krótkie i płytsze niż w sezonie, bo liczy się przede wszystkim kontrola sytuacji i zimno.

Pod lodem jest inaczej niż w otwartej wodzie: światło jest rozproszone, a na lodzie pokrytym śniegiem może być wyraźnie ciemniej. Wiele osób opowiada o niezwykłej ciszy i przejrzystości wody. Właśnie dla tych wrażeń ludzie po to sięgają — ale to wrażenia, na które trzeba zapracować przygotowaniem.

Dlaczego nurkowanie podlodowe wymaga specjalnego szkolenia?

W zwykłym nurkowaniu rekreacyjnym w razie problemu możesz wynurzyć się na powierzchnię. Pod lodem tej opcji nie ma. Cały system bezpieczeństwa opiera się więc na procedurach, które trzeba wyćwiczyć wcześniej:

• Lina i sygnały liną — nurek i osoba na powierzchni porozumiewają się umówionymi pociągnięciami. Trzeba je znać na pamięć, także gdy jest zimno i ciemno.
• Zespół na powierzchni — obsługa liny, osoba gotowa do pomocy i ktoś, kto pilnuje czasu i całego planu. Nurkowanie pod lodem to praca zespołowa, nie samotna przygoda.
• Przerębel — jedyne wejście i wyjście. Trzeba go przygotować, oznaczyć i zabezpieczyć, a powrót do niego zaplanować przed zejściem pod wodę.
• Zimno — woda tuż pod lodem ma temperaturę bliską zera, a na powierzchni często jest mróz. Zimno męczy, spowalnia ruchy i myślenie, utrudnia obsługę sprzętu w rękawicach.
• Automaty do zimnej wody — w bardzo niskiej temperaturze automat może zamarznąć i zacząć niekontrolowanie podawać powietrze. Dlatego używa się automatów przystosowanych do zimnej wody i konfiguracji, która pozwala przejść na drugie, niezależne źródło powietrza.
• Suchy skafander — w takiej wodzie to w praktyce standard. Trzeba go jednak obsługiwać płynnie i bez zastanowienia, bo to jednocześnie ochrona przed zimnem i element kontroli pływalności.

Pod lodem nie ma „szybko na górę”. Jest tylko spokój, plan i umiejętności wyćwiczone wcześniej.

Jakie doświadczenie warto mieć przed nurkowaniem pod lodem?

Wymagania wejściowe na kursy podlodowe ustala federacja i konkretny instruktor, który je prowadzi, więc o szczegóły zapytaj właśnie jego. Niezależnie od formalności, zanim w ogóle pomyślisz o lodzie, dobrze mieć za sobą:

• Pewny certyfikat podstawowy i nurkowania po kursie — tak, żeby podstawowe umiejętności działały automatycznie.
• Suchy skafander opanowany w praktyce — dobór ocieplenia, kontrola pływalności, procedury awaryjne. Opisuję to w tekście o kursie suchego skafandra.
• Doświadczenie w zimnej wodzie bez lodu — wiesz, jak reaguje Twoje ciało i sprzęt, gdy woda ma kilka stopni. Więcej w artykule o nurkowaniu zimą.
• Bardzo dobrą pływalność i trym — pod lodem nie chcesz uderzać głową o lód ani wzbijać osadu z dna.

Nurkowanie podlodowe a nurkowanie zimą — to nie to samo

Łatwo wrzucić te dwie rzeczy do jednego worka, a to duża różnica. Nurkowanie zimą w otwartej wodzie to chłodniej, ale z wolną powierzchnią nad głową. Na Koparkach w Jaworznie woda zimą ma ok. 4–6°C, a w sezonie ok. 17°C — i właśnie zimowe nurkowania w suchym skafandrze są dobrym, rozsądnym krokiem dla kogoś, kto kiedyś myśli o lodzie. Pod lodem dochodzi brak bezpośredniego wyjścia na powierzchnię i cała logistyka liny oraz zespołu.

Od czego zacząć, jeśli marzy Ci się nurkowanie pod lodem?

Od fundamentów — i tu mogę pomóc. Jeśli dopiero zaczynasz, pierwszym krokiem jest nurkowanie próbne i kurs OWD. Jeśli masz już certyfikat, sensowna kolejność to kurs suchego skafandra (według standardu IDF min. 2 nurkowania, po OWD, od 15 lat), potem praca nad pływalnością na kursie perfekcyjnej pływalności i nurkowania w chłodnej wodzie. Prowadzę zajęcia 1:1 albo 1:2, więc każdą z tych umiejętności ćwiczymy w Twoim tempie, aż stanie się nawykiem. Całą ścieżkę szkoleń znajdziesz w przewodniku kurs nurkowania na Śląsku.

Samo nurkowanie pod lodem zrobisz potem ze specjalistą, który prowadzi takie szkolenia — z dobrze przygotowaną bazą, na której łatwiej się skupić na nowych procedurach zamiast na walce ze sprzętem.

Chcesz kiedyś zanurkować pod lodem i zastanawiasz się, czego Ci jeszcze brakuje? Napisz albo zadzwoń. Opowiesz mi o swoim doświadczeniu, a ja spokojnie podpowiem, od czego zacząć — suchy skafander, pływalność czy najpierw kilka nurkowań w zimnej wodzie. Terminy ustalamy indywidualnie, a cenę po krótkiej rozmowie.